یادداشت ها

 انتقادات به طرح تعالی جمعیت و خانواده

 

بسم الله الرحمن الرحیم

۱- در مقدمه طرح، تعریف جامعی از خانواده، نظام و انواع الگوهای آن ارائه نشده است.

مسکوت گذاشتن آن به معنای بدیهی بودن موضوع نیست. چون ما اکنون در حال درنوردیده شدن بدیهیاتمان در مواجه با فرهنگ غرب هستیم. غرب در سند نویسی ها و اقدامات حمایتی، هرگونه ارتباطی مشروع و نامشروعی را در قالب خانواده هویت و رسمیت می‌دهد، اما ما انواع الگوهای مشروع را مکتوم نگه داشته ایم.

۲- از اشکالات عمده این طرح نداشتن اندیشه پشتیبان در حوزه های کلی زیر است.

مثلاً :

الف- طرح در زمینه “زمین و مسکن” نیازمند بازنگری فقهی مبسوطی در خصوص احکام واگذاری زمین و احیای اراضی موات به دست مردم است.

زمین از جمله انفال و بیت المال مسلمین است. واگذاری آن به مردم تاثیرات اساسی در کاهش قیمت زمین، مسکن و اجاره بها داخل شهرها و روستاها داشته و موجب رونق اقتصادی و فرزند آوری میشود.

نمیشود حق مردم در بهره مندی از انفال و بیت المال را ندید آنگاه آن حق را به صورت قطره چکانی و با ایجاد دسته بندی ها و طبقه های اجتماعی مذکور در ابتدای طرح به ایشان هدیه کرد!

ب- در خصوص خدمت سربازی طرح نیازمند بازنگری فقهی در خصوص شیوه اجرای سربازی اجباری برجای مانده از میراث رضاخانی است.

کشور ما از یکی از بدترین الگو های خدمت سربازی در جهان پیروی می کند. در صورتی که در بسیاری از کشورهای جهان این الگو به سربازی حرفه ای تبدیل شده اما ما و کشورهایی مانند کره شمالی و… چنین شیوه ای را ادامه داده ایم.

نقل است که پیامبر اکرم می فرمایند: به امرای بعد از خودم سفارش می کنم امتم را مقطوع النسل نکنید! و وقتی سوال میشود که منظور چیست؟ میفرمایند یعنی آنها را به گونه ای به مرزها نفرستید که فرزند دار نشوند.

در چنین شرایطی که کشور از بحث جمعیت در حال ضربه خوردن است و آینده سیاسی، مذهبی و امنیتی آن تغییر خواهد کرد، آنگاه تصرف دو سال از وقت طلایی ازدواج و فرزندآوری یک جوان به چه حجت شرعی و پیرو کدام ادله فقهی صورت میگیرد؟

ج- بررسی مبانی فقهی مدیریت شهر و شهرسازی لازمه این طرح است.

ایران در ابتدای انقلاب دارای ۶۵ درصد جمعیت روستا نشین و ۳۵ درصد جمعیت شهرنشین بوده است. به علت اجرای سیاست‌های توسعه و سازندگی، رشد شهرنشینی بعد از انقلاب ۵ برابر شده و اکنون حدود ۶۵ درصد مردم در شهرها زندگی می‌کنند! از سوی دیگر مدیریت شهرسازی، مدل سکونت جامعه را از داشتن خانه های حیاط دار، که تامین کننده فراغت خاطر والدین و تفریح کودکان بوده، به سمت آپارتمان‌نشینی برده است. این فرهنگ تاثیرات بسیاری را در سبک زندگی مردم و تکثیر نسل داشته است.

در حالی که اکثر مردم در آپارتمانهای کوچک زندگی کرده و نمی تواند به فرزند بیشتر فکر کنند، صرف توصیه های اخلاقی و تحریک احساسات دینی و ملی نمی تواند تاثیری در رشد جمعیت داشته باشد.

د- بررسی سیاست های تعلیم و تربیت کشور در دو وزارت آموزش و پرورش و علوم، و نسبت آن با جمعیت و تشکیل خانواده، نیازمند بازنگری جدی و فراتر از توصیه های حداقلی و “وصله پینه ای” این طرح است.

در حقیقت رشته ها و سنوات آموزشی مرسوم مانع جدی جوانان در تشکیل خانواده و فررندآوری است.

کشورهای جهان اکنون متناسب با نیازمندیهای خود نسبت به جذب دانشجو و تعریف سنوات اقدام می کنند. دوره های متنوع و مرکبی از کار و درس را تعریف کرده اند. اما متاسفانه ترکیب جمعیتی نامتوازن زن و مرد در دانشگاه و جذب در رشته ها، سیاست گذاری غلط در حوزه اشتغال زنان، تعریف دوره های آموزش یکسان و… مانع تحقق اجتماعی تکثیر نسل است.

این طرح باید آموزش و پرورش و وزارت علوم را موظف کند تا به صورت حداکثری به تغییر این موارد نگاه کرده و با تعریف سنوات آموزشی و رشته های جدید، _مانند مدیریت خانواده که یک زن بتواند مهارت های لازم مدیریت زندگی را یاد گرفته و ازدواج و فرزندآوری جزء واحدهای تحصیلی حساب شود_ به تقویت نهاد خانواده کمک کنند و این نیازمند نشست های علمی در خصوص فلسفه آموزش، متناسب با فرهنگ و نیازهای جدید جامعه ماست.

ه- موضوعات دیگری مانند بررسی نسبت سیستم سلامت، تغذیه و تفریح با جمعیت وجود دارد که همه نیازمند نشست های فقهی نوآورانه و جسورانه و تسری دادن آن در قوانین و عینیت جامعه است و الا این طرح نمی‌تواند برطرف کننده مشکل و تکلیف آگاهان حوزوی، دانشگاهی و قانون گذار باشد.

۳- نهادی بالادست برای کنترل تصمیم گیری و عملکرد نادرست نهادها که مخل فضای ذهنی جامعه و فرزند اوری است در نظر گرفته نشده است. مثلا تصمیم دولت در حذف یارانه متولدین ۱۳۹۹ و پرداخت آن به شرط تامین اعتبار در صورتی که میتوانست از مشوق های دیگر مانند تخفیف ها و هدایای زمین به خانواده ها بهره ببرد مخل سیاستهای تکثیر نسل بوده و آبی بر خاکستر سرد این تنور بود. لذا باید جایگاهی فراتر بر کنترل این تصمیمات و اعلام آن نظارت کند.

در پایان عناوین نشستهای علمی که میتواند برای این طرح اندیشه پشتیبان ایجاد کند تقدیم میگردد:

۱- بررسی روش های مدیریت جنگ جمعیت در جهان و بررسی تطبیقی سیاست دولت ها در این مهم

۲-بررسی نسبت تحولات رشد انسان و پاسخ به نیاز تشکیل خانواده با هدف بررسی سیاست های آموزشی ایران در تاخیر ازدواج جوانان

۳- بررسی فقهی عملکرد نظام در واگذاری انفال از جمله زمین و نقش الگوی معماری و شهر سازی در تکثیر یا تحدید جمعیت

۴- بررسی فقهی مبانی خدمت سربازی و نقش آن در به هم ریختن نظام خانواده و باز خوانی تجربه کشورهای مختلف

۵- گونه شناسی آماری مجردین جامعه ایران و نقش الگوهای دینی تشکیل خانواده در پیشبرد مرزهای جنگ جمعیت

۶- راه کارهای حراست از هویت زنان محروم از تشکیل خانواده و چگونگی ایفای نقش ایشان در موضوع جمعیت

شایسته است این نشست ها ذیل نظر این کارگروه و با مشارکت نهادها و اساتید حوزه برگزار شود.

✍ حجت الاسلام ابوذر آذری بروجنی

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن